Walaupun Dewan Negeri Johor hanya akan terbubar pada 20 April 2027, pilihan raya negeri akan diadakan kira-kira 10 bulan lebih awal apabila Menteri Besar Onn Hafiz Ghazi mengumumkan pembubarannya pada 1 Jun lalu.
Ketika pembubaran itu, pemimpin Barisan Nasional sangat yakin dengan kemampuan mereka, sehingga ada yang berpandangan mereka mampu meraih kemenangan di antara 45 dan 48 kerusi.
Masalahnya, penilaian BN Johor mengabaikan beberapa faktor penting.
1. Kemenangan 2022 di Johor tidak menggambarkan realiti sebenar
Pada PRN Johor Mac 2022, kemenangan BN tidak mencerminkan kekuatannya jika hanya dilihat dengan jumlah kerusinya.
Sewaktu PRN Johor pada 12 Mac 2022, Perdana Menteri ketika itu ialah Datuk Seri Ismail Sabri Yaakob. Ia diadakan dua minggu sebelum Malaysia membuka semula sepenuhnya sempadannya pada 1 April selepas pandemik Covid-19. Dengan peratusan keluar mengundi yang sangat rendah, BN banyak bergantung kepada jentera akar umbi yang tersusun, dan dapat meraih 500,000 undi teras untuk memenangi 40 kerusi.
Namun, dalam PRU November 2022, BN hanya mampu mengekalkan sekitar 500,000 undi di Johor, sedangkan undi Pakatan Harapan melonjak daripada kira-kira 400,000 pada PRN kepada lebih 800,000 undi pada PRU. Daripada kesemua 26 kerusi Parlimen di Johor, PH memenangi 15 kerusi, BN 9 (termasuk 7 oleh UMNO), manakala Perikatan Nasional 2.
2. Kepimpinan BN yang tidak diuji
Kerajaan Perpaduan Persekutuan dibentuk selepas PRU 2022. Pada pembukaan sidang Dewan Negeri Johor 2023, DYMM Sultan Johor bertitah supaya wujud kerjasama antara kerajaan negeri dan pembangkang, dengan merujuk pihak pembangkang sebagai “kuasa semak dan imbang”.
Hasilnya, pembangkang dan kerajaan negeri Johor memasuki ruang kerjasama dalam bentuk “gencatan politik”, walaupun tanpa mewujudkan kerajaan perpaduan di peringkat negeri. Mereka bekerjasama dalam hal-hal yang memberi manfaat bersama kepada rakyat, dan apabila timbul perbezaan, pembangkang mengemukakan cadangan dan dasar alternatif yang membina tanpa berkonfrontasi secara terbuka.
Dalam suasana hampir harmoni ini, BN Johor jarang diuji dengan kritikan. Ia mula merasa kebal kerana tidak perlu berhadapan dengan pembangkang yang kritikal. Dan pembangkang menerima titah Sultan untuk menjadi “Pengimbang” Dewan Negeri.
Segala-galanya berubah apabila BN mengumumkan pada 16 Mei bahawa ia akan bertanding solo di semua 56 kerusi DUN Johor, sekali gus mencabar PH secara langsung. Keesokan harinya, dalam konvensyen nasional PH di Johor Bahru, Perdana Menteri Dato’ Seri Anwar Ibrahim secara rasmi menerima cabaran BN, menandakan bermulanya pertembungan kedua-dua gabungan.
Keupayaan kempen PH di Johor tidak selemah yang disangka oleh BN. Lebih penting lagi, BN Johor kini menyedari bahawa berkempen dalam PRN berbeza daripada mengurus aktiviti politik rutin dalam suasana aman tanpa cabaran pembangkang.
3. Fenomena tanpa jangkaan atau episod “angsa hitam”
Datuk Onn Hafiz nampak tidak memahami DAP, sekadar pemahaman yang lebih kurang seperti cyber trooper sahaja. Kenyataannya bahawa beliau tidak akan “duduk semeja dengan DAP” menjadi episod “angsa hitam” pertama selepas Dewan Negeri dibubarkan.
Peristiwa angsa hitam kedua berlaku apabila Pemangku Johor DYAM Tunku Ismail Sultan Ibrahim, menyuarakan secara terbuka dalam satu forum di Muar mengenai hubungan antara kerajaan persekutuan dan negeri, yang mencetuskan perbincangan meluas dalam kalangan masyarakat.
Peristiwa angsa hitam ketiga melibatkan bekas Speaker Dewan Undangan Negeri dan pemimpin veteran UMNO, Dr Puad Zarkashi, yang secara terbuka mengkritik kepimpinan partinya sendiri. Kenyataan beliau mencetuskan gelombang politik besar, dan kontroversi itu masih berterusan.
Bagi PRN Johor kali ini, BN sendiri yang pandai-pandai menentukan pilihan raya, bila kempen bermula, dan pertandingan apa yang ia mahukan. Jika BN gagal menang melebihi 40 kerusi, maka walaupun masih memegang kuasa, ia merupakan sesuatu yang amat memalukan.
Sejak 1 Jun, landskap politik Johor telah berubah daripada andaian asal kemenangan besar untuk BN kepada ramalan kemungkinan BN akan kehilangan lebih banyak kerusi.
Dalam tempoh kempen 14 hari ini, kita mungkin menyaksikan jumlah kerusi BN menurun daripada 40 kerusi — mungkin kehilangan satu kerusi setiap dua hari, atau bahkan satu kerusi setiap hari.
(Ucapan saya pada perasmian bilik gerakan utama Pakatan Harapan Skudai.)
